Korpohumanistka

  Kiedy publikujesz w sieci prześmiewczy tekst, musisz liczyć się z tym, że prędzej czy później w sekcji komentarzy pojawi się Obywatelski Sędzia Etyki i Stylu. Zazwyczaj wyłania się z mroków internetu z podniesioną przyłbicą i obwieszcza światu absolutny wyrok: „To nie jest sarkazm. To jest po prostu obraźliwe i chamskie” . Ostatnia dyskusja wokół mitu pewnego znanego, elitarnego liceum z Chorzowa dostarczyła mi materiału badawczego na przynajmniej kilka rozdziałów podręcznika z psychologii społecznej. Obserwowanie, jak dorośli, wykształceni ludzie wpadają w pożar ego z powodu satyrycznego posta, skłoniło mnie do uporządkowania podstawowych pojęć. Bo wygląda na to, że w naszym pięknym kraju granica między celną satyrą a „chamstwem” przebiega dokładnie tam, gdzie kończy się czyjś dystans do samego siebie. Rozprawmy się najpierw z popularnym pomieszaniem pojęć, bo to ulubiona ucieczka każdego, kogo ugryzł tekst: Satyra i sarkazm: To narzędzia diagnostyczne. Satyra nie atakuje człow...

  No to jeszcze raz. Przypomnijcie sobie klasyczną scenę z Pulp Fiction Quentina Tarantino. Piwnica lombardu, mroczny klimat i brutalna scena przemocy z udziałem Marsellusa Wallace’a oraz Butcha. Zewnętrznie wywołuje ona szok, ale dla dojrzałego widza jest to wyrafinowana gra z konwencją kinową. Tarantino odwraca w niej motywy klasycznego kina zemsty i horroru, zderzając hipermęskość postaci z absurdalnym motywem BDSM i niemal baśniowym kodeksem honorowym (wybór broni przez Butcha, od katany po kij bejsbolowy). Przemoc nie służy tu epatowaniu okrucieństwem dla samej czystej sensacji — jest przemyślanym środkiem wyrazu artystycznego, pełnym ironii, czarnego humoru i gatunkowych niuansów. Żeby jednak dostrzec ten kontekst, trzeba posiadać odpowiednie narzędzia poznawcze. I to właśnie ta scena staje się idealnym punktem wyjścia do rozważań o tym, czym w rzeczywistości są kategorie wiekowe przy filmach, grach czy muzyce. Pierwsze skojarzenie? Cenzura, sztywne nakazy, rodzicielska kont...

Przypomnijcie sobie  kultową scenę w piwnicy z Pulp Fiction.  Butch i Marsellus Wallace – dwaj śmiertelni wrogowie – po morderczym pościgu trafiają do lombardu należącego do dwóch degeneratów. Marsellus zostaje obezwładniony i wykorzystany seksualnie, podczas gdy Butch uwalnia się z więzów. Ma idealną okazję do ucieczki – jego śmiertelny wróg jest bezbronny i doznaje ostatecznego upokorzenia. Zamiast tego Butch zatrzymuje się na schodach, sięga po japońską katanę i wraca na dół, by go uratować. Tarantino sięga po makabryczny, niemal komiksowy absurd nie po to, by upajać się przemocą (co byłoby tanim cynizmem), ale by dokonać potężnego resetu moralnego. Absurd sytuacji zmusza bohaterów do natychmiastowego zrzucenia masek twardzieli i powrotu do elementarnego kodeksu – ludzkiej solidarności w obliczu czystego zła („Jesteśmy kwita”). Szok i przerysowanie nie wyśmiewają tutaj zasad, lecz poprzez odarcie z fałszu na nowo je odbudowują. Zwróćmy uwagę, że c ynizm w tej sytuacji naka...