Nowy projekt: Dom. O tym, jak przestać meblować cudze pokoje

Zdarzyło Wam się kiedyś pracować w zespole, w którym każdy uważał, że jego metoda zarządzania projektem jest jedyną słuszną, a projekt wspólnego wyjścia integracyjnego kończył się awanturą o to, czy iść na strzelnicę czy na malowanie przy winie? Wszyscy znamy to zmęczenie, kiedy zamiast dowozić tematy, tracimy energię na udowadnianie sobie nawzajem, kto ma większe prawo do zabierania głosu.

A teraz wyjdźmy z pracy i spójrzmy szerzej. Na nasz kraj.

Od lat w przestrzeni publicznej dominuje jeden wielki, męczący komunikat: „Drogie Polki, Drodzy Polacy”. Piękne, historyczne, podniosłe. Ale też... niesamowicie ciasne. Rezerwuje prawo do współdecydowania tylko dla tych, którzy mają odpowiedni kod genetyczny lub paszport z orzełkiem. Stawia grubą kreskę między „nami” a „nimi”.

A gdybyśmy tak, wzorem dobrych, systemowych rozwiązań, zmienili tę ramę? Gdybyśmy zamiast o narodzie, zaczęli mówić o Mieszkańcach naszego pięknego kraju?

Różnica jest subtelna, ale zmienia absolutnie wszystko.

Rodziny się nie wybiera. Ale dom – tak.

Urodzenie się w konkretnym miejscu na ziemi to czysty przypadek biologiczny i geograficzny. Loteria. To ta rodzina, na którą nie mieliśmy wpływu. Ale decyzja, żeby w tym kraju zostać, zapuścić korzenie, płacić podatki, pracować, wychowywać dzieci albo przyjechać tu z innego końca świata i zacząć od nowa – to jest świadomy akt woli. To wybór.

Kiedy zmieniamy język i zaczynamy mówić do Mieszkańców, zdejmujemy z debaty ten nieznośny, polaryzujący ton pod tytułem „kto jest bardziej godny”. Tworzymy wspólnotę opartą na teraźniejszości i przyszłości, a nie na licytowaniu się zasługami z przeszłości. Traktujemy ludzi podmiotowo. Skoro wybrali to miejsce na swój dom, to znaczy, że są za nie odpowiedzialni.

Tylko jak zarządzać takim „domem”, żeby nie oszaleć i nie pozabijać się przy pierwszym wspólnym remoncie?

Zasada jest prosta i wywodzi się z najzdrowszych praktyk zarządzania relacjami: musimy zacząć szanować własne i cudze granice.

Nie mebluj mi pokoju bez pytania

Dobry dom to nie taki, w którym wszyscy jedzą to samo na obiad, słuchają tej samej muzyki i mają identyczne poglądy na politykę. Dobry dom to taki, w którym każdy ma swój bezpieczny pokój, do którego nikt nie wchodzi w butach.

Chodzi o to, żebyśmy po prostu nie wchodzili sobie w drogę.

• Ty masz prawo urządzić swoją przestrzeń po swojemu, a ja swoją po swojemu.
• Ja nie narzucam Ci mojej wizji świata, a Ty nie próbujesz meblować mojego życia według własnego widzimisię.

Brzmi jak absolutne minimum? Być może. Ale w praktyce to najwyższy poziom dojrzałości społecznej. To zgoda na koegzystencję. Na to, że możemy żyć obok siebie, diametralnie się różniąc, ale nie czując z tego powodu zagrożenia.

Święty spokój i zasady współżycia społecznego

Żeby ta wizja nie zamieniła się w chłodny, znieczulony indywidualizm, gdzie każdy zamyka się w swoim pokoju i ma wszystko gdzieś, potrzebujemy jednego, kluczowego spoiwa. Jest nim głęboki szacunek dla zasad współżycia społecznego.

W prawie to sucha klauzula generalna. W codziennym życiu – fundament kultury. To ta prosta, niepisana umowa, która mówi: moja wolność kończy się tam, gdzie zaczyna się wolność drugiego człowieka.

• Nie hałasuję po nocach, bo szanuję Twój sen.
• Nie parkuję na trawniku, bo szanuję naszą wspólną zieleń.
• Przedsiębiorca prowadzi biznes, ale płaci uczciwe podatki na bezpłatną edukację, ochronę i służbę zdrowia wszystkich mieszkańców tego kraju.
• Pracownik uczciwie wykonuje swoją pracę, za którą otrzymuje wynagrodzenie, pozwalające utrzymać wszystkich jego domowników.
• Posiadacz psa sprząta po swoim czworonogu, bo przestrzeń publiczna należy do nas wszystkich.

To jest proste lekarstwo na codzienne, drobne cwaniactwo i egoizm, które zatruwają nam krew o wiele bardziej niż wielka polityka na ekranach telewizorów. Szacunek dla zasad współżycia społecznego to nic innego jak dbanie o wspólny korytarz i ogród w naszym domu.

Czas na nowy proces

Ludzie w naszym kraju są potwornie zmęczeni wieczną wojną podjazdową i próbami przesuwania granic siłą. Tęsknimy za świętym spokojem, bezpieczeństwem i przewidywalnością.

Może więc czas najwyższy, abyśmy w naszych lokalnych społecznościach, w naszych miastach i w całym kraju, zaczęli wdrażać tę nową narrację?

Jesteśmy mieszkańcami jednego, pięknego domu. Nie musimy się kochać, nie musimy być identyczni. Ale musimy się szanować, nie wchodzić sobie w drogę i pilnować wspólnych zasad. Tylko tyle i aż tyle.

A jak to wygląda z Waszej perspektywy? Jakie „zasady współżycia społecznego” są dla Was absolutnym fundamentem, którego w Waszym otoczeniu najbardziej chronicie?